سل‌تراپی در بیماری‌های ریه

سل‌تراپی یعنی چه؟

سل‌تراپی یا سلول‌درمانی یعنی استفاده از سلول‌های زنده، یا فرآورده‌هایی که از آن‌ها گرفته شده، برای درمان بیماری. در بیماری‌های ریه بیشترین پژوهش روی سلول‌های بنیادی مزانشیمی و مواد ترشح‌شده از آن‌هاست. فکر اصلی این است که این سلول‌ها شاید التهاب را کم کنند و به ترمیم بافت کمک کنند.

خدماتی که دکتر ولی‌زاده در زمینهٔ سل‌تراپی ارائه می‌کند، مرکز انجام آن و مجوزهایش بعد از تأیید دکتر در اینجا می‌آید.

شواهد تا کجا رسیده‌اند؟

جواب کوتاه: امیدوارکننده، ولی هنوز ناکافی.

• COPD: یک مرور نظام‌مند در سال ۲۰۲۲ دادهٔ ۳۷۱ بیمار را از ۱۱ مطالعه کنار هم گذاشت. مسافت پیاده‌روی شش‌دقیقه‌ای بهتر شده بود، بهبود حجم بازدمی به معنی‌داری آماری نرسید و خطر بستری شدن کمتر نشده بود. نویسندگان می‌گویند شواهد از کارآزمایی‌های کوچک می‌آید و مطالعه‌های بزرگ لازم است.
• فیبروز ریه: بیشتر شواهد از مطالعه‌های حیوانی است. مروری بر ۳۶ مطالعه روی جوندگان نتایج مثبتی گزارش کرد، ولی نتیجهٔ آزمایش روی جونده را نمی‌شود به انسان تعمیم داد. کارآزمایی‌های انسانی هنوز باید جواب بدهند.
• فرآورده‌های بدون سلول: مروری تازه دربارهٔ مواد ترشحی سلول‌های بنیادی می‌گوید ایمنی درازمدت و سازوکار آن‌ها هنوز روشن نیست و کارآزمایی‌های خوب طراحی‌شده لازم است.

بسیاری از روش‌های امیدوارکننده در مرحلهٔ حیوانی یا انسانی شکست می‌خورند. پس این حوزه ارزش دنبال کردن دارد، ولی هنوز نمی‌شود نتیجه‌اش را برای یک بیمار قول داد.

نهادهای ناظر چه می‌گویند؟

سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) هشدار داده است که فرآورده‌های سلولی تأییدنشده برای بیماری‌هایی مثل COPD و آمفیزم فروخته می‌شوند. این سازمان تنها سلول‌های خون‌ساز خون بند ناف را، آن هم برای اختلالات خون‌سازی، تأیید کرده است. گزارش‌هایی از عفونت، تشکیل تومور، نابینایی و واکنش‌های ایمنی پس از درمان‌های تأییدنشده به این سازمان رسیده است. این هشدار دربارهٔ آمریکاست. اگر در ایران پیشنهادی به شما شد، از مجوز آن در مراجع رسمی کشور بپرسید.

پیش از هر پیشنهاد درمانی بپرسید

• این درمان برای بیماری من در کدام مرجع رسمی تأیید شده است؟
• اگر تأیید نشده، جزو کارآزمایی بالینی ثبت‌شده و دارای مجوز اخلاق است؟
• برای این درمان از من پول می‌گیرند؟
• چند بیمار با بیماری من آن را گرفته‌اند و نتیجهٔ چاپ‌شده کجاست؟
• سلول‌ها از کجا می‌آیند، کجا آماده می‌شوند و چه کنترلی می‌شوند؟
• خطرهای احتمالی چیست و اگر عارضه‌ای پیش آمد چه کسی پاسخگوست؟
• رضایت‌نامهٔ کتبی می‌گیرم تا پیش از تصمیم بخوانم؟
• این درمان راه من را برای شرکت در مطالعه‌های بعدی می‌بندد؟

چند نشانه هم جای احتیاط دارد: یک درمان برای بیماری‌های بسیار متفاوت، تکیه بر تعریف بیماران به جای مقالهٔ علمی، قول «بی‌خطر» بودن و فشار برای تصمیم سریع. پرسش‌های بیشتر را در مقالهٔ پرسش‌های پیش از سل‌تراپی می‌خوانید.