فیبروز و بیماری‌های بینابینی ریه
در این گروه از بیماری‌ها بافت اطراف کیسه‌های هوایی ضخیم و سفت می‌شود و گاهی جای زخم می‌ماند. این صفحه می‌گوید چه نشانه‌هایی دارد، نوع بیماری چطور مشخص می‌شود و درمان چه کاری می‌تواند بکند و چه کاری نمی‌تواند.
این بیماری کجای ریه را درگیر می‌کند؟
ریه میلیون‌ها کیسهٔ هوایی کوچک دارد که دیوارهٔ نازکشان به مویرگ‌ها چسبیده است. اکسیژن از همین دیواره به خون می‌رسد. در بیماری‌های بینابینی، بافت اطراف این کیسه‌ها ضخیم و سفت می‌شود. وقتی این تغییر ماندگار شود و جای زخم بگذارد، به آن فیبروز می‌گویند و نفس کشیدن کم‌کم سخت‌تر می‌شود.
بیماری بینابینی یک بیماری نیست و نوع‌های زیادی دارد. فیبروز ایدیوپاتیک ریه، یعنی فیبروزی که علتش معلوم نیست، شایع‌ترین نوع است و بیشتر در افراد بالای ۷۰ سال دیده می‌شود. بعضی نوع‌های دیگر به گرد و غبار، کپک، پرنده یا دارو ربط دارند.
چه نشانه‌هایی دارد؟
- تنگی نفسی که کم‌کم بیشتر می‌شود، اول با فعالیت و بعد با کارهای معمولی
- سرفهٔ خشک ماندگار
- خستگی زیاد
- گرد شدن سر انگشت‌ها و خمیدگی ناخن‌ها
این نشانه‌ها آرام پیش می‌آیند و خیلی‌ها آن‌ها را به سن یا کم‌تحرکی نسبت می‌دهند. اگر سرفه‌تان از سه هفته گذشته یا با کارهای همیشگی زودتر نفس کم می‌آورید، منتظر نمانید.
نوع بیماری چطور مشخص می‌شود؟
گرفتن شرح حال در این بیماری‌ها بسیار مهم است. برای ویزیت به این‌ها فکر کنید:
- شغل‌های گذشته و تماس با گرد و غبار فلز، چوب یا آزبست
- پرنده، کپک یا رطوبت در خانه و محل کار
- همهٔ داروهایی که مصرف کرده‌اید
- بیماری مشابه در بستگان نزدیک
- سیگار و قلیان
بعد معمولاً اسپیرومتری، عکس قفسهٔ سینه و سی‌تی انجام می‌شود، و آزمایش خون هم گاهی لازم است. اگر علت هنوز روشن نباشد، شاید برونکوسکوپی یا نمونه‌برداری از ریه پیشنهاد شود.
درمان چه کاری می‌تواند بکند؟
باید صریح بگوییم: درمان جای زخم را برنمی‌گرداند و فیبروز ایدیوپاتیک فعلاً علاج قطعی ندارد. با این حال درمان بی‌فایده نیست:
- در فیبروز ایدیوپاتیک داروهای ضدفیبروز می‌توانند سرعت پیشرفت را کم کنند. این داروها با آزمایش خون پیگیری می‌شوند.
- اگر عامل محیطی پیدا شود، دوری از آن اولین قدم است.
- اکسیژن، وقتی لازم باشد، تنگی نفس را کمتر می‌کند و کمک می‌کند فعال بمانید.
- توان‌بخشی ریوی تمرین و آموزش را کنار هم می‌آورد.
- واکسن‌های توصیه‌شده و ترک سیگار از عفونت و بدتر شدن بیماری پیشگیری می‌کند.
- در موارد انگشت‌شماری که بیماری پیش می‌رود، پیوند ریه بررسی می‌شود.
سرعت پیشرفت از فردی به فرد دیگر خیلی فرق دارد. برخی سال‌ها نشانهٔ کمی دارند. به همین دلیل پیگیری منظم با اسپیرومتری و سنجش اکسیژن مهم است.
دربارهٔ سلول‌درمانی چه؟
خیلی از بیماران فیبروز دربارهٔ سل‌تراپی می‌پرسند. این حوزه هنوز در مرحلهٔ پژوهش است. توضیح صادقانه را در صفحهٔ سل‌تراپی بخوانید و داروهایتان را به امید آن کنار نگذارید.
پرسش‌های پرتکرار
فیبروز ریه مسری است؟
نه. فیبروز از فردی به فرد دیگر سرایت نمی‌کند. علتش در بعضی نوع‌ها گرد و غبار، کپک، دارو یا زمینهٔ ژنتیکی است و در بعضی نوع‌ها اصلاً معلوم نیست.
اگر جواب سی‌تی فیبروز نوشته باشد، حتماً بیماری پیشرونده دارم؟
نه الزاماً. این کلمه در گزارش سی‌تی می‌تواند معنای متفاوتی داشته باشد و باید کنار نشانه‌ها و آزمون‌های ریه خوانده شود. پیش از هر نتیجه‌گیری، جواب را به پزشک ریه نشان بدهید.
می‌توانم ورزش کنم؟
فعالیت منظم به این بیماران توصیه می‌شود و توان‌بخشی ریوی برای همین طراحی شده است. نوع و اندازهٔ فعالیت را با پزشک مشخص کنید، به‌خصوص اگر اکسیژن خونتان با راه رفتن پایین می‌آید.
گام اول، یک گفت‌وگوی آرام.
برای نوبت به صفحهٔ نوبت بروید یا با پشتیبانی صحبت کنید. جواب‌ها و عکس‌های قبلی‌تان را هم آماده کنید.